به‌هرحال علت هرچه بوده كتاب « عيون الاخبار » اثرى شمرده شده كه ابن قتيبه با تأليف آن تأليف عربى را از آشفتگى و بىنظمى رهانيده و كتابى به جامعهء اسلامى هديه كرده كه در رفع نيازهاى فكرى و ذهنى آن جامعه اثر بسيار داشته و بر دانسته‌هاى آن در معارف معمول آن عصر بسى افزوده است . با اين كتاب در زبان عربى از يك‌سو مسأله كتابهايى آغاز مىشود كه براى تربيت دبيران و اديبان به وجود آمده و به تدريج افزايش و گسترش يافته تا در قرن هشتم هجرى به تأليف جامعترين و پرمايه‌ترين كتاب در اين زمينه يعنى كتاب صبح الاعشى انجاميده و از سوى ديگر كتابهاى جامع و دائرة المعارف مانندى كه عيون الاخبار را سرمشق خود قرار داده هم روش آن را پيروى كردند و هم از مطالب آن بهره گرفتند ، مانند كتاب العقد الفريد كه نزديكترين تقليد از عيون الاخبار شمرده شده است . « 1 »

--> ( 1 ) . ابن عبدريه مؤلف كتاب « العقد الفريد » از مردم قرطبه اندلس ( اسپانياى امروز ) و از موالى هشام بن عبد الرحمان اموى بوده . او در سال 246 هجرى زاده شده و در 328 هجرى بدرود زندگى گفته ، همواره در قرطبه زيسته و با چهار تن از فرمانروايان مسلمان آنجا همزمان بوده و آنها را در شعر خود ستوده است . چنان كه خود او در مقدمهء كتاب بزرگ خود العقد الفريد كه آن را به بيست و پنج بخش يا كتاب تقسيم كرده نوشته است ، مطالب آن را از نوشته‌هاى علماى شرق اسلامى گرفته و امتيازى كه براى كتاب خود شناخته حسن انتخاب و حسن اختصار و مقدمه‌اى بوده كه بر هر بخش يا كتاب افزوده است . از نويسندگانى كه بيش از همه از نوشته‌هاى آنها بهره گرفته در درجه اول ابن قتيبه دينورى و كتاب او عيون الاخبار بوده كه وى گذشته از اينكه روش آن را در تأليف كتاب خود تقليد كرده بسيارى از مطالب آن را هم در كتاب خود گنجانده . پس از آن كتاب الكامل بود و الكتاب سيبويه و كتابهاى ابن مقفع و جاحظ و ابن سلّام چند تن ديگر مورد استفاده او بوده كه آثار آنها را جابه‌جا در كتاب العقد الفريد مىتوان يافت . ابن عبدربّه گاهى نام اشخاص يا كتابهايى را كه از آنها مطالبى نقل كرده آورده ولى در بسيارى از موارد نامى از آنها نبرده . ارزش كتاب العقد الفريد يكى در اين است كه اين كتاب مجموعه‌اى است از گزيده آنچه علماى اسلامى تا قرن سوم هجرى در زمينه‌هاى ادبى و احيانا تاريخى تأليف كرده‌اند و ديگر در اين است كه شمارى از نوشته‌هايى كه او از آنها نقل كرده از ميان رفته يا دچار تحريف شده‌اند و كتاب ابن عبدربّه معتبرترين و در بعضى موارد تنها مرجعى است كه از آنها باقى مانده ( براى آگاهى بيشتر در اين باره ن . ك . به كتاب « ابن عبدربّه و و عقده » ، تأليف جبرائيل جبّور ، بيروت 1933 ) .